Mindfulness-Based Compassionate Living

Van levensbelang

Ons natuurlijke vermogen om ons verbonden te voelen en samen te leven met anderen is een voorwaarde om te overleven. We zijn als mensenkind zo kwetsbaar dat we van geboorte tot volwassenheid de meest intensieve verzorging nodig hebben van alle zoogdieren. En ook daarna blijft verbondenheid met anderen van levensbelang. In ons brein blijken zich gebieden te bevinden met een grote gevoeligheid voor het ontvangen en geven van zorg. Deze gebieden ontwikkelen zich krachtiger naarmate zij meer gestimuleerd worden.

Empathie, mededogen en vrijgevigheid zijn geen luxeartikelen, maar basisvoorwaarden voor ons bestaan; niet alleen dat van onszelf en onze naasten, maar ook van de aarde en haar bewoners als geheel. Deze eigenschappen helpen ons te overleven. In de evolutie waren ze aanvankelijk gericht op de naaste familie en de eigen soortgenoten, die belangrijk waren voor onze directe overleving. Naarmate de samenlevingsvormen complexer werden strekte hun bereik zich steeds verder uit, tot voorbij de grenzen van de eigen familie, leefgroep en zelfs de eigen soort.

We zijn als mens steeds zelfbewuster geworden in de loop van de evolutie. Het is immers belangrijk om ons een beeld te vormen hoe anderen over ons denken, zodat we ons zo gedragen dat zij ons accepteren. We zijn immers afhankelijk van hun vriendschap en zorg. Stellen we ons voor dat anderen een ongunstig beeld van ons hebben dan voelen we ons bedreigd. Doen we dat onnodig vaak dan wordt telkens ons alarmsysteem geactiveerd. Dit kan zich uiten in onnodige agressie naar anderen, maar ook naar onszelf: we gaan vechten tegen de delen van onszelf die we onacceptabel vinden. Ook kan het leiden tot onnodig vluchtgedrag: we vluchten voor anderen, die we als dreigend ervaren, door ons terug te trekken; of we vluchten voor delen in onszelf, die we als bedreigend ervaren, bijvoorbeeld door pijnlijke emoties te vermijden. Om de afkeuring van anderen voor te zijn ontwikkelen we vaak een innerlijke pestkop die ons steeds bekritiseert en naar beneden haalt.

Het is niet onze fout dat we zo in elkaar zitten, ons brein is nu eenmaal zo ontworpen dat het gericht is op zelfbescherming en alert is op alle mogelijke tekenen van gevaar.

Net zoals het belangrijk is dat we als kind gekalmeerd worden door een zorgzame ouder, wanneer we overstuur zijn, zo is het ook belangrijk dat we onszelf kunnen kalmeren wanneer we ons van binnenuit bedreigd voelen. We hebben dan geen innerlijke pestkop maar een innerlijke helper nodig, geen zelfkritiek maar zelfcompassie. Het is letterlijk van levensbelang dat we ons vermogen tot compassie ontwikkelen, verdiepen en versterken. Wanneer we dit vermogen verwaarlozen, zijn we als geen andere diersoort in staat om ons mateloos wreed en destructief te gedragen, naar anderen en naar onszelf. Wanneer we dit vermogen cultiveren, kunnen we ook als geen andere soort belangeloze liefde en grenzeloos mededogen laten opbloeien.


 

Liefde en dood zijn de grote geschenken van het leven.
Meestal worden ze ongeopend doorgegeven.

- Rainer Maria Rilke -